Relais of triac kiezen voor AC-sturing
Een relais en een triac kunnen allebei een wisselspanningslast schakelen, maar de juiste keuze
volgt niet alleen uit het woord motor, lamp of verwarming. Leg eerst vast welke spanning en
stroom de last werkelijk vraagt, wat de inschakelstroom is, hoe vaak er wordt geschakeld en of
alleen aan/uit of ook fasehoekregeling nodig is.
Kies eerst op deze punten
- Last en datasheetrating. Controleer resistieve, inductieve of capacitieve belasting, inschakelstroom, AC/DC-rating en de voorwaarden van het exacte onderdeel. Een nominale stroomwaarde alleen is geen ontwerpgrens.
- Schakelritme. Een mechanisch relais heeft contactslijtage. De elektrische levensduur hangt af van last, frequentie en omgeving en kan sterk afwijken van de mechanische levensduur zonder last.
- Warmte en verlies. Een triac heeft geen mechanische contacten, maar wel geleidingsverlies, thermische grenzen en eisen aan koeling, piekstroom en montage.
-
Uitschakelen en lastgedrag. Een triac dooft wanneer de stroom onder de houdstroom komt. Bij
inductieve lasten kunnen stroom en spanning uit fase zijn; controleer daarom commutatie,
dV/dt,dI/dten eventueel een geschikt snubber- of beveiligingsnetwerk in de datasheet en toepassing. - Scheiding en netveiligheid. Controleer isolatiespanning, kruip- en luchtwegen, behuizing, zekering en toepasselijke normen. Gebruik nooit een breadboard voor een netspanningsprototype.
Wanneer past een relais?
Een relais is vaak logisch voor relatief weinig aan/uit-schakelingen, wanneer een passend contacttype beschikbaar is en wanneer de elektrische levensduur bij de echte last aantoonbaar voldoende is. De spoel vraagt een eigen aansturing. Bij een DC-spoel kan een vrijloop- of ander klemnetwerk nodig zijn; bij een AC-spoel geldt een andere aanpak. Volg het exacte datasheet.
Wanneer past een triac?
Een triac kan logisch zijn voor stille en frequente AC-schakeling of voor fasehoekregeling. Dat maakt hem niet universeel geschikt. Controleer gate-aansturing, houd- en latchstroom, thermiek, pieken en uitschakelgedrag bij de werkelijke last. Voor galvanische scheiding is een passende geïsoleerde driver nodig; zero-cross en random-phase drivers hebben verschillende doelen.
Veilige shoproute
Werk je met netspanning en zijn isolatie, beveiliging of warmteafvoer niet al onderdeel van een beoordeeld ontwerp? Laat de schakeling dan door een vakbekwame ontwerper controleren.
