Een condensator is een condensator — totdat je merkt dat twee condensatoren met dezelfde capaciteitswaarde zich totaal anders gedragen in een schakeling. Het type bepaalt niet alleen hoeveel lading een condensator opslaat, maar ook hoe snel, hoe stabiel en in welke omstandigheden hij dat doet.
De drie meest gebruikte typen
Elektrolytische condensatoren (elco's)
De elco is gepoleerd — sluit je hem achterstevoren aan, dan kan hij beschadigen of zelfs ontploffen. Geschikt voor hoge capaciteitswaarden (µF tot duizenden µF) bij lage kosten. Je vindt ze in voedingen als buffercondensator en in audiocircuits.
Beperkingen: beperkte levensduur bij hoge temperaturen, relatief hoge ESR en ongeschikt voor wisselspanning.
Keramische condensatoren (MLCC)
Klein, goedkoop en niet gepoleerd. Lage ESR, geschikt voor hoge frequenties — de standaardkeuze voor ontkoppeling vlak bij IC's. Let op de X7R/X5R-specificatie: de capaciteit neemt sterk af bij hogere spanning (DC bias effect).
Foliecondensatoren
Niet gepoleerd, lage lekstroom, stabiele capaciteitswaarde over temperatuur en frequentie. De PME271 van Kemet is een X2-condensator — gecertificeerd voor gebruik in circuits direct op netspanning.
Wanneer kies je welk type?
| Toepassing | Aanbevolen type |
|---|---|
| Buffering voeding, grote capaciteit | Elektrolytisch |
| Ontkoppeling bij IC's | Keramisch (100 nF, dicht bij de IC) |
| Filtertoepassing, audio | Folie (lage vervorming, stabiel) |
| EMI-onderdrukking op netspanning | X2 foliecondensator (PME271) |
| Hoge frequentie, RF | Keramisch (NP0/C0G) |
De PME271 in de praktijk
De PME271 is X2-gecertificeerd voor gebruik op netspanning. Je vindt hem in ontstoringscircuits in schakelvoedingen, filtertrappen en EMC-onderdrukking. Als hij defect raakt, doet hij dat op een veilige manier (fail-safe).
Praktische aandachtspunten
- Spanningswaarde met marge kiezen. Factor 1,5 tot 2 boven de maximale spanning in het circuit.
- ESR telt mee in voedingen. Gebruik in schakelvoedingen low-ESR condensatoren.
- Temperatuurklasse controleren. Elco's in 85°C en 105°C varianten. In warme omgevingen altijd de 105°C-variant.
- Polariteit controleren. De witte streep op een elco geeft de minpool aan. Folie- en keramische condensatoren zijn niet gepoleerd.
